IK ZAP, DUS IK DENK

Gisteren heb ik een halve nacht verspeeld met zappen. Vandaag gaf dat de hele dag een naëtterend schuldgevoel. Nergens voor nodig. Net schoot me te binnen dat ik hier vorig jaar een stukje over schreef, voor een blaadje van een mij onbekend kabelbedrijf.

Bij 'kabelbedrijf' denk ik meteen aan een overdonderende hoeveelheid zenders. Hoewel ik er de volgende ochtend vaak een kijkkater van heb, zap ik 's avonds regelmatig - tot ongenoegen van mijn vrouw - mijn eigen 'tv-kunstwerk' bij elkaar. Een fragmentje actualiteit hier, een flardje film daar, een meninkje, een doelpunt, een grappige commercial, een frutseltje sitcom, een spatje klaarkom - en hup: je bent zo anderhalf uur verder. Kanaalzwemmen lijkt geestdodende overbodige tijdverspilling. Hoe onterecht!

Laten we aannemen dat we bewust naar onze droefplaat staren. Ons bewustzijn kan maximaal zestig bits per seconde verwerken, schrijft psycholoog Ap Dijksterhuis in zijn geweldige boek Het slimme onderbewuste. Ter verduidelijking: voor het lezen van één letter van deze column heeft uw brein vijf bits nodig, en dit geeft aan hoe aandoenlijk beperkt ons bewustzijn is. Daarentegen is ons onderbewuste een ongelooflijk rekenwonder dat 11,2 miljoen bits per seconde kan verwerken.

Ons gezichtsvermogen registreert onbewust zo'n beetje alles om ons heen, terwijl ons bewustzijn daar maar een piepklein gedeelte uitfiltert (terzijde: het lijkt dus of er nóóit iets is op tv, maar in feite gebeurt er veel). Wat doet ons brein als ons bewuste naar het scherm staart? Dat houdt zich bezig met het oplossen van problemen die ons op andere tijden parten spelen. Tv-kijken geeft de rust onbewust heerlijk te wikken en wegen over vanalles. Iedereen weet dat de beste ideeën vaak te binnen schieten onder de douche of op de fiets, maar dit geldt ook voor staren naar het scherm. Tv-kijken is zo dom nog niet. Of vrij naar Descartes: ik zap, dus ik denk.