GIPHART GEHAKTBAL

Voor mij is de wereld van bloggen en Google één grote ontdekkingstocht. Zo is er een gereedschap van Google waarop men kan zien hoe vaak er naar een bepaald onderwerp is gezocht.

Mensen die bijvoorbeld 'giphart zus' hebben ingetypt waren waarschijnlijk op zoek naar de wederwaardigheden van mijn zus Karin en 'Sorry Giphart' zal slaan op dit boek. 

Over 'Giphart gehaktbal' moest ik wat langer nadenken. Het ging natuurlijk over dit stuk uit de Volkskrant van 18 augustus 2008, dat in een langere versie is opgenomen in Keukenprins. Speciaal voor wie er naar op zoek is: 

De Bal der Ballen!

Soms hoor ik mezelf iets bestellen waarvan ik niet wist dat ik er trek in had. Ik zat deze zomer bij een tent in Schoorl. Een zwart-wit geklede kelner vroeg wat ik van de kaart wilde. Het stemde mij nostalgisch dat hij hierbij het werkwoord ‘believen’ gebruikte. Terwijl ik alleen een kop koffie wilde, voegde ik eraan toe: ‘En een gehaktbal.’ Toen de man verder liep legde ik mijn handen in mijn nek en ik sloot mijn ogen naar de zon, met het prettige besef dat er in de aanpalende keuken een ouderwetse bal in het vet lag, met mijn naam erop.

Als je op een veemarkt duizend elkaar onbekende mensen vraagt een schatting te maken hoeveel een daar opgestelde stier weegt, dan zal het gemiddelde antwoord dicht in de buurt van het werkelijke gewicht liggen. Sommige lieden zullen er met hun schatting ver boven zitten, anderen weer ver onder, maar gemiddeld genomen zal een grote groep gezamenlijk het gewicht probleemloos kunnen raden. De wetenschapsjournalist James Surowiecki noemt dit ‘the wisdom of crowds’, oftewel waarom veel domme mensen samen slimmer zijn dan weinig slimme. Surowiecki beschrijft in zijn boek Twee weten meer dan één (uitgeverij Contact) hoe in veel gevallen een gewogen keuze uit gelijkwaardige alternatieve oplossingen relatief de beste oplossing oplevert.

Er zijn in Nederland miljoenen gehaktbalbraders. Iedere oma, iedere moeder, honderdduizenden huisvaders en thuiskoks bereiden hun ballen op hun eigen manier. Met het boek van Surowiecki in gedachten moet het mogelijk zijn om al deze recepten te combineren tot een Ideaal Recept. Ik heb het ‘wisdom of crowds’-principe losgelaten op een steekproef van twaalf traditionele Hollandse gehaktbalrecepten, die ik allen van internet heb geplukt. Het gaat om gerechten als ‘gehaktbal’, ‘Oma’s gehaktbal’, ‘traditionele gehaktbal’, ‘moeders gehaktbal’. ‘ouderwetse gehaktbal’, ‘Pappies favoriete gehaktbal’, ‘Hollandsche gehaktbal’, ‘Hollandse gehaktbal’, ‘basisgehaktbal’, ‘klassieke gehaktbal’ en ‘de gehaktbal van de Librije’. Zou het mogelijk zijn om hieruit een gemiddeld en dus relatief beste gehaktrecept te destilleren?

Bij het bepalen van Het Ideale Gehaktbalrecept heb ik vervolgens alle ingrediënten geschrapt die maar één keer werden genoemd, en van de rest heb ik geprobeerd het gemiddelde te bepalen. Vervolgens heb ik van alle recepten geprobeerd een universeel voorschrift te maken. Het kostte me een paar uur, maar het resultaat is een fantastische bal, al zeg ik het zelf.

Dit is het recept: men neme 225 gram half-om-halfgehakt, 225 gram rundergehakt, 2 sneetjes oud witbrood, 4 eetlepel melk, 1 ei, 1 ui, zout, 1,5 eetlepel grove mosterd, gemalen peper, 1 theelepel kerriepoeder, 1 theelepel cayennepeper, 2 eetlepels ketjap manis, foelie, 1 pot vleesfond (380 ml), 2 eetlepels bloem, nootmuskaat en 50 gram boter. Snij de korsten van het brood en doe er de melk bij. Prak het ei er doorheen. Versnipper het ui en fruit de snippers kort aan. Kneed gehakt, broodmengsel, gefruite uisnippers, cayennepeper, ketjap, mosterd en nootmuskaat tot een egale massa. Laat dit minimaal een half uur in de koelkast rusten. Draai niet al te dikke, niet al te dunne ballen. Bestrijk deze met de bloem en strooi er een beetje peper over. Verhit de boter in een grote braadpan en braad de ballen rondom bruin aan. Giet vervolgens de vleesfond erbij, samen met wat foelie. De braadtijd is ongeveer 45 minuten op een laag vuur [maar dit mag ook op het gevoel wat korter - RG] . Af en toe keren. Deksel schuin op de pan.

Ik wil mezelf niet op de borst kloppen, maar deze bal mag de geschiedenis ingaan als De Traditionele Ouderwetse Klassieke

Hollandse Basisgehaktbal Van Pappie, Moeder, Oma en De Librije.

Dit is overigens de enige rechtenvrije foto die wel enige gelijkenis had met mijn eigen fysiek. Brilletje op, en-ie kan zo op een achterflap: