DINGEN DIE JE NIET WIST OVER HET ORGASME

Laatst zat ik met vrienden in de zon te praten over de dingen des levens, en met name over een vraag die mij op dat moment ten behoeve van dit stukje bezighield: waar in je lichaam ervaar je eigenlijk een orgasme? Sommigen dachten hun hoofd, anderen hun buik, hun schaamstreek, en er was zelfs een viezerik die dacht dat zijn orgasme als een flipperbal door zijn lichaam kaatste. Nu is het niet mijn bedoeling om de lezers van deze column tot participerend veldonderzoek te verleiden, maar misschien is het een idee om de volgende keer eens te letten op de plek waar een seksueel hoogtepunt kan worden gelokaliseerd.

Het voelde overigens mooi en eeuwig om met vrienden in een kring over onze kennis van de wereld te praten. In vroeger tijden zaten onze voorvoorouders ook in groepsverband elkaar bevlogen verhalen te vertellen over het leven. Tegenwoordig bestaat er een moderne variant van deze bezigheid: hoorcolleges op internet, waarop al even uitgelaten kan worden gereaguurd.

Een van de aangenaamste sites op dit gebied is www.ted.com, waarbij T.E.D. slaat op Technologie, Entertainment en Design. Van over de hele wereld worden wetenschappers en andere deskundigen uitgenodigd om als stand up scientists enthousiast te berichten over fascinerende wetenswaardigheden in hun vakgebied. De missie van TED is: het verspreiden van ideeën.

Zo werd begin dit jaar de Amerikaanse wetenschapsschrijfster Mary Roach uitgenodigd te komen vertellen over seksualiteit, onder de aansprekende titel: ‘Tien dingen die je niet wist over het orgasme’. Goed om te weten: een orgasme is een prima medicijn tegen de hik, vrouwen ruiken na een orgasme een beetje uit hun mond, en Deense boeren vingeren hun vrouwtjesvarkens voor een efficiëntere kunstmatige inseminatie.

In haar geweldige, helaas nog onvertaalde boek Bonk schreef Roach al eerder over dit onderwerp. Er zijn zeker twintig verschillende elkaar concurrerende definities van wat een orgasme precies zou kunnen zijn, en het onderwerp ontlokt dan ook uitbundige wetenschappelijke discussies. De fysiologe Marcalee Sipski, professor aan de Universiteit van Alabama, omschrijft het orgasme als ‘een reflex in het autonome zenuwstelsel, dat kan worden bevorderd of tegengewerkt door cerebrale bemoeienis (gedachten en gevoelens)’.

Sipski richt zich in haar onderzoek op mensen met een dwarslaesie. Mensen die als gevolg van een ongeluk verlamd zijn geraakt kunnen soms nog wel klaarkomen en soms niet. Wetenschappers vermoeden dat een deel van onze orgasmen worden veroorzaakt door ons autonome zenuwstelsel (dat verantwoordelijk is voor belangrijke onbewuste lichaamsprocessen) en een ander deel door onze hersens en het centrale zenuwstelsel (dat door het ruggenmerg loopt).

Het maffe is dat een seksueel climax niet altijd gebonden hoeft te zijn aan stimulatie van een geslachtsdeel. Het zenuwstelsel lijkt zich wel eens te vergissen. Zo zijn er mensen bekend die klaarkomen als ze poepen (orgasm-induced defecation heet dat in vaktermen). Dit zou komen omdat elektronische signalen die vanuit het lichaam naar de hersens schieten storen met andere signalen, waarna de hersens de verkeerde conclusies trekken.

Ook zijn er veelvuldig gevallen gerapporteerd van zogenaamde niet-genitale orgasmen. Sommige mensen komen klaar van stimulatie van bijzondere erogene zones, de knieën bijvoorbeeld. Ook zijn er beroemde gevallen van mensen die hun hoogtepunt bereiken als hun wenkbrauwen worden gestreeld, hun haren geföhnd, of als er op hun tanden wordt gedrukt.

Dat is handig, zou je denken, maar dit klopt niet altijd. Een van de meest interessante medische geschiedenissen vertelt Mary Roach over een Thaise vrouw die altijd klaarkwam als ze haar tandenpoetste. ‘Je zou vermoeden dat deze vrouw een uitstekende mondhygiëne had,’ legt Roach uit, ‘maar zij dacht dat ze door de duivel was bezeten, en daarom schakelde ze over op mondwater. Tragisch!’

Tragisch, maar wel een mooi wetenschappelijk verhaal voor in het kringgesprek.

(Column voor Kijk, juli 2009)